Sáng 28/9/2026 (tức ngày 18 tháng 8 năm Bính Ngọ), tại Nhà thờ Tổ nghề làng Vĩnh Lộc, xã Tây Phương đã diễn ra Lễ tế Tổ nghề, Cụ Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan, nhân dịp Xuân thu nhị tế năm 2026. Đây là dịp để Nhân dân địa phương tưởng nhớ, tri ân các bậc tiền nhân, đặc biệt là Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan, người được lưu truyền có công nghiên cứu, cải tiến kỹ thuật làm cày bừa, góp phần vào sự phát triển của nghề cơ kim khí làng Vĩnh Lộc.
Trong không khí trang nghiêm, các nghi thức truyền thống của Lễ tế Tổ nghề được thực hiện, thể hiện sự thành kính của người dân đối với những người có công gây dựng, trao truyền và phát triển nghề. Phát biểu tại buổi lễ, ông Chu Văn Vạn, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích, nhấn mạnh việc duy trì lễ tế Tổ nghề có ý nghĩa trong tưởng nhớ, tri ân các bậc tiền nhân, đồng thời giáo dục truyền thống yêu nghề, trọng cội nguồn cho các thế hệ hôm nay.
Theo tư liệu được lưu giữ, nghề cơ kim khí Vĩnh Lộc có nguồn gốc từ khoảng thế kỷ XV, bắt đầu từ nghề rèn sắt. Những sản phẩm như dao, cuốc, cày, bừa đã phục vụ trực tiếp đời sống và sản xuất của người dân, để rồi nghề rèn Vĩnh Lộc được lưu truyền qua câu ca: “Ruộng Cầu Mái, Gái Đồng Trưa, Cày bừa Vĩnh Lộc”.
Trong dòng chảy ấy, dấu ấn của Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan được người dân lưu truyền qua nhiều thế hệ. Sau chuyến đi sứ nhà Minh, ông được ghi nhớ là người có công nghiên cứu, cải tiến kỹ thuật làm cày bừa. Công lao ấy được thể hiện qua câu: “Tiền Viêm Đế giáo dân thụ nghệ. Hậu Trạng Phùng cải hóa công năng”, như một lời tri ân đối với các bậc tiền nhân và Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan.
Dấu tích về nghề và truyền thống của phường nghề Vĩnh Lộc còn được lưu giữ tại Nhà thờ Tổ nghề, được xây dựng năm Nhâm Ngọ 1882, thời Tự Đức thứ 35. Di tích hiện còn 3 tấm bia đá gồm “Trung Tòa Bi Ký”, “Bản Phường Điều Lệ Bi Ký” và “Dã Tượng Phường Bi Ký”, ghi lại nguồn gốc nghề, quy định của phường nghề và việc duy trì hai kỳ Xuân thu nhị tế vào ngày 18 tháng 2 và 18 tháng 8 âm lịch hằng năm.
Qua thời gian, nghề cơ kim khí Vĩnh Lộc vẫn được các thế hệ Nhân dân tiếp nối và phát triển theo hướng hiện đại, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật, đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường. Trong hành trình ấy, Lễ tế Tổ nghề trở thành một điểm kết nối giữa truyền thống và hiện tại, để người dân bày tỏ lòng thành kính với tiền nhân, đồng thời nhắc nhớ về cội nguồn của nghề mà cha ông đã gây dựng, giúp làng nghề hiện diện trong đời sống hôm nay.
Tây Phương