80 năm sau mùa đông lịch sử năm 1946, tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” tiếp tục được các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân Thủ đô gìn giữ, phát huy bằng những hành động thiết thực.
Tại Tọa đàm giao lưu nhân chứng lịch sử “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh – Bản hùng ca 80 năm” diễn ra tối 6-10, những ký ức hào hùng và câu chuyện về trách nhiệm của người lính hôm nay đã làm nổi bật sức sống bền bỉ của truyền thống anh hùng trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Thủ đô.
Chương trình do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội phối hợp với Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tổ chức. Tham dự có đồng chí Bùi Huyền Mai, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội; đại diện lãnh đạo các sở, ngành, Thành đoàn Hà Nội.
Về phía Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội có Trung tướng Đào Văn Nhận, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội; Thiếu tướng Lưu Nam Tiến, Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội; các đồng chí trong Thường vụ Đảng ủy, Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội; các đồng chí nguyên lãnh đạo, chỉ huy Quân khu Thủ đô, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội qua các thời kỳ.
Chương trình có sự tham gia của các nhân chứng lịch sử, khách mời: Nhà giáo ưu tú Vũ Gia Hanh, Đoàn Thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu; Đại tá, Nghệ sĩ ưu tú Phùng Đệ; Đại tá Bùi Gia Tuệ; cựu chiến binh Phạm Đình Luận; Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đinh Thế Văn; Đại tá Nguyễn Xuân Hà, Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh thành phố Hà Nội; Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Văn hóa – Xã hội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Mạnh.
Phát biểu khai mạc, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Nhân, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội nhấn mạnh ý nghĩa của việc ôn lại truyền thống, tri ân các thế hệ đã chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc; đồng thời khẳng định trách nhiệm tiếp nối tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Thủ đô hiện nay.
Từ ký ức hào hùng đến sức mạnh của truyền thống
Mở đầu chương trình, những thước phim tư liệu “Những Vệ Út năm xưa” tái hiện mùa đông Hà Nội năm 1946, khi quân và dân Thủ đô kiên cường chiến đấu suốt 60 ngày đêm để bảo vệ từng ngôi nhà, góc phố. Trong những chiến sĩ tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu có các thiếu niên liên lạc của Trung đoàn Thủ đô mới 13, 14 tuổi, nhưng đã dũng cảm vượt qua hiểm nguy, góp sức bảo vệ thành phố.
Tiếp nối mạch nguồn lịch sử, phần giao lưu “Mạch nguồn Quyết tử” với sự tham gia của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đinh Thế Văn; Đại tá Nguyễn Xuân Hà và đảng viên trẻ Nguyễn Viết Thịnh, Tiểu đội trưởng Dân quân thường trực phường Ô Chợ Dừa đã kết nối những câu chuyện chiến đấu, bảo vệ Thủ đô qua các thời kỳ. Đặc biệt, ký ức của Đại tá Đinh Thế Văn, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 77, Trung đoàn 257, Sư đoàn 361 (Quân chủng Phòng không – Không quân), đưa người tham dự trở lại 12 ngày đêm chiến đấu bảo vệ bầu trời Hà Nội tháng 12-1972.
Nhớ lại trận đánh máy bay B-52 rạng sáng 19-12-1972, Đại tá Đinh Thế Văn cho biết, để đối phó với loại máy bay được coi là “pháo đài bay”, cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 77 đã chủ động nghiên cứu tính năng, kỹ thuật, chiến thuật, phân tích đường bay, thủ đoạn hoạt động của đối phương và kiên trì luyện tập các phương án tác chiến. “Học ngày không đủ, Tiểu đoàn tranh thủ học đêm. Suốt 12 ngày đêm, chúng tôi không có một giấc ngủ ngon”, Đại tá Đinh Thế Văn nhớ lại. Đêm 18, rạng sáng 19-12-1972, khi phát hiện B-52, kíp chiến đấu đã vận dụng phương pháp “đánh 3 điểm” kết hợp “vượt nửa góc”, phân biệt các dải nhiễu để bám sát mục tiêu. Đến 4 giờ 39 phút, hai quả tên lửa được phóng ở cự ly 26km và 25km, đánh trúng máy bay B-52. “Trận đánh này, chúng tôi đã có sự chuẩn bị đầy đủ, chờ địch vào để đánh chứ không bị bất ngờ”, Đại tá Đinh Thế Văn chia sẻ.
Câu chuyện của người trực tiếp chỉ huy trận đánh đã khẳng định một bài học có giá trị xuyên suốt: Lòng dũng cảm, ý chí quyết chiến, quyết thắng phải gắn liền với trí tuệ, sự chủ động, sáng tạo và khả năng làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật.
Trao truyền lý tưởng, bồi đắp trách nhiệm cho thế hệ trẻ
Không chỉ tái hiện những dấu mốc lịch sử, tọa đàm còn làm rõ sự tiếp nối truyền thống “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” trong nhận thức và hành động của thế hệ trẻ hôm nay.
Sau khi tốt nghiệp đại học, Nguyễn Viết Thịnh đã tự nguyện tham gia lực lượng Dân quân thường trực và hiện đảm nhiệm cương vị Tiểu đội trưởng Dân quân thường trực phường Ô Chợ Dừa. Lựa chọn của người đảng viên trẻ thể hiện tinh thần trách nhiệm, sẵn sàng đóng góp vào nhiệm vụ giữ gìn an ninh, trật tự, phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn tại cơ sở.
Từ điểm giao lưu trực tiếp, chương trình kết nối trực tuyến với Trung đoàn 692 – “Đoàn Thanh Xuyên” anh hùng, đơn vị cơ động sẵn sàng chiến đấu của Lực lượng vũ trang Thủ đô. Trải qua hơn 70 năm xây dựng và phát triển, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn đã vun đắp truyền thống “Trung kiên, dũng cảm, luyện giỏi, đánh thắng”.
Tại điểm cầu, chiến sĩ trẻ Đào Đức Đạt bày tỏ niềm tự hào, biết ơn các thế hệ cha anh đã chiến đấu, hy sinh vì độc lập, hòa bình của đất nước; đồng thời khẳng định quyết tâm tiếp nối truyền thống anh hùng của Lực lượng vũ trang Thủ đô. “Thế hệ trẻ chúng tôi hôm nay cần không ngừng học tập, rèn luyện ý chí, giữ vững bản lĩnh chính trị, gìn giữ và phát huy truyền thống quý báu đó”, Đào Đức Đạt chia sẻ.
Đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ trẻ, việc phát huy truyền thống được thể hiện qua ý thức chấp hành kỷ luật, nâng cao chất lượng huấn luyện, làm chủ vũ khí, khí tài, trang bị và duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Từ góc nhìn của đoàn viên địa phương, Nguyễn Thảo Vy, đoàn viên phường Tùng Thiện, chia sẻ những hình ảnh gần gũi của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 692 trong hoạt động giúp dân phòng, chống thiên tai, vệ sinh nghĩa trang liệt sĩ, bảo vệ môi trường, hỗ trợ gia đình chính sách và các hộ có hoàn cảnh khó khăn. Những việc làm thiết thực ấy góp phần củng cố tình đoàn kết quân – dân, lan tỏa hình ảnh đẹp của người chiến sĩ Thủ đô.
Chương trình còn để lại nhiều xúc động với sự hiện diện của Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Mạnh. Chồng Mẹ là liệt sĩ Nguyễn Ngọc Thoi, hy sinh năm 1969 trong kháng chiến chống Mỹ; người con trai út là liệt sĩ Nguyễn Ngọc Hải, hy sinh năm 1988 khi làm nhiệm vụ ở biên giới phía Bắc.
Cuộc gặp gỡ giữa Mẹ và các đoàn viên, học sinh, chiến sĩ trẻ không chỉ thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, lòng tri ân đối với những hy sinh, mất mát của các thế hệ đi trước mà còn góp phần giáo dục lý tưởng, khơi dậy ý thức trách nhiệm của tuổi trẻ đối với quê hương, đất nước.
Phát huy tinh thần “Quyết tử” trong nhiệm vụ thời bình
Ở phần giao lưu “Viết tiếp bản hùng ca”, các khách mời gồm Trung tướng Đào Văn Nhận, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội; Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Văn hóa – Xã hội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Thượng úy Kiều Ngọc Hưng, Chính trị viên Đại đội Phòng hóa, Bộ Tham mưu, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội đã trao đổi về việc kế thừa, phát huy truyền thống trong điều kiện mới.
Các nội dung giao lưu tập trung làm rõ yêu cầu xây dựng Lực lượng vũ trang Thủ đô vững mạnh, nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu, chủ động ứng phó với những thách thức an ninh phi truyền thống, thiên tai, cháy nổ, sự cố và các tình huống cứu hộ, cứu nạn.
Trong đó, những trao đổi với Trung tướng Đào Văn Nhận đề cập đến việc phát huy tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” trong công tác tham mưu, xử lý tình huống; gắn nhiệm vụ quốc phòng với phát triển kinh tế – xã hội; tiếp tục xây dựng và lan tỏa hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong lòng nhân dân Thủ đô.
Từ thực tiễn thực hiện nhiệm vụ, câu chuyện của Thượng úy Kiều Ngọc Hưng cho thấy trách nhiệm và phẩm chất của người lính trong thời bình, nhất là khi đối mặt với các tình huống nguy hiểm như lũ quét, sạt lở, hỏa hoạn. Trong những hoàn cảnh đó, cán bộ, chiến sĩ phải sẵn sàng có mặt tại những nơi khó khăn, nguy hiểm để cứu người, bảo vệ tài sản của nhân dân.
Tinh thần “Quyết tử” vì thế không chỉ được thể hiện ở ý chí vượt qua gian khổ mà còn ở trình độ chuyên môn, khả năng xử lý tình huống, tính kỷ luật và trách nhiệm trước nhân dân.
Phân tích từ góc độ lịch sử, văn hóa, Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức khẳng định, tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” được hình thành, nuôi dưỡng từ truyền thống yêu nước và chiều sâu văn hóa của Thăng Long – Hà Nội.
Tinh thần ấy thể hiện rõ trong cuộc chiến đấu bảo vệ Thủ đô mùa đông năm 1946, tiếp tục được khẳng định qua chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” tháng 12-1972. Đó không chỉ là những chiến công quân sự mà còn là biểu tượng của ý chí kiên cường, bản lĩnh, trí tuệ và sức sáng tạo của con người Việt Nam.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, ngay trong những thời khắc khốc liệt nhất của chiến tranh, người Hà Nội vẫn giữ được sự bình tĩnh, kiên cường cùng những nét văn hóa thanh lịch, hào hoa. Chiều sâu văn hiến và truyền thống yêu nước đã tạo nên sức mạnh tinh thần giúp Thủ đô vượt qua thử thách, đồng thời tiếp tục là nguồn lực quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Hà Nội hôm nay.
Sau hai giờ giao lưu, những câu chuyện từ chiến lũy Hà Nội năm 1946, trận địa phòng không năm 1972 đến nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn trong thời bình đã làm nổi bật sự tiếp nối giữa các thế hệ.
Dù hoàn cảnh lịch sử và yêu cầu nhiệm vụ có nhiều thay đổi, tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” vẫn vẹn nguyên giá trị, được kế thừa và phát huy bằng bản lĩnh chính trị, ý chí vượt khó, tinh thần trách nhiệm và những hành động cụ thể của mỗi cán bộ, chiến sĩ.
Thông qua những câu chuyện lịch sử và thực tiễn sinh động, tọa đàm góp phần bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, khơi dậy ý thức trách nhiệm của các thế hệ, đặc biệt là thế hệ trẻ, trong việc gìn giữ, phát huy truyền thống anh hùng, chung sức xây dựng và bảo vệ Thủ đô ngày càng vững mạnh.
TTĐT