Trải qua thời gian, đình Phú Hòa, thôn Bình Phú, xã Tây Phương không chỉ là nơi người dân thành kính phụng thờ Đức Thành hoàng mà còn lưu giữ những ký ức lịch sử, văn hóa của quê hương. Từ nền tảng ấy, lễ hội truyền thống được duy trì như một mạch nối giữa quá khứ và hiện tại, để những nghi lễ, phong tục và nghệ thuật dân gian tiếp tục được trao truyền trong cộng đồng.
Đình Phú Hòa là ngôi đình cổ thờ Đức Thành Hoàng là Tiền Đạo Đại Tướng quân, người có công cùng nghĩa quân Hai Bà Trưng đánh đuổi quân Đông Hán. Với công lao hộ quốc, an dân, Đức Thánh được triều đình xưa phong sắc và được nhân dân nhiều thế hệ thành kính phụng thờ. Qua năm tháng, ngôi đình trở thành một không gian văn hóa, tâm linh quan trọng, lưu giữ ký ức lịch sử cùng những giá trị truyền thống của quê hương.
Gắn với ngày sinh của Đức Thánh, lễ hội truyền thống được tổ chức, trở thành dịp để cộng đồng bày tỏ lòng thành kính, tưởng nhớ công đức tiền nhân và gìn giữ những phong tục đã được trao truyền từ đời này sang đời khác. Năm 2026, lễ hội diễn ra trong hai ngày 29 và 30/8/2026, tức ngày 17 và 18 tháng Bảy năm Bính Ngọ.
Điểm nhấn của ngày hội là hệ thống nghi lễ truyền thống gồm Mộc Dục, Rước nước, Tế Yết, Rước cỗ chay và Tế Chính. Các nghi lễ được thực hiện trang trọng, thành kính, thể hiện sự tôn kính đối với Đức Thánh, đồng thời phản ánh sự bền bỉ của đời sống văn hóa, tâm linh trong cộng đồng dân cư nơi đây.
Bên cạnh phần lễ, các hoạt động văn nghệ dân gian góp phần tạo nên diện mạo riêng của hội làng. Sân đình được trang hoàng với cờ ngũ sắc; tiếng chiêng, tiếng trống hòa cùng canh hát thờ, đàn đáy và phách ca trù. Trên mặt nước thủy đình, các nghệ nhân làng Ra biểu diễn múa rối nước, tái hiện những câu chuyện xưa bằng hình thức nghệ thuật dân gian giàu sức gợi.
Sự đan xen giữa nghi lễ và nghệ thuật dân gian khiến lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn là dịp để những giá trị văn hóa truyền thống hiện diện sinh động trong đời sống hôm nay. Qua đó, ký ức về nguồn cội được gìn giữ không chỉ trong không gian di tích mà còn trong sinh hoạt cộng đồng, qua những phong tục, làn điệu và hình thức nghệ thuật được tiếp tục thực hành.
Điều đáng quý ở lễ hội đình Phú Hòa là những giá trị của di tích được gìn giữ bằng chính sự tham gia của cộng đồng. Từ việc thực hành nghi lễ đến duy trì các loại hình nghệ thuật dân gian, mỗi mùa hội góp phần làm cho di sản tiếp tục có sức sống, để truyền thống không dừng lại ở việc lưu giữ mà được trao truyền và hiện diện trong đời sống của các thế hệ hôm nay.
Qua mỗi mùa hội, những giá trị văn hóa, tâm linh và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” tiếp tục được bồi đắp, để di sản đình Phú Hòa không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành điểm tựa tinh thần, gắn kết các thế hệ và nuôi dưỡng tình yêu quê hương trong cộng đồng.
Tây Phương
Ảnh: Hữu Dũng